Minh họa: Khều

Qua hội thảo này, các tiêu chí để đánh giá mức độ liêm chính quốc gia đã rõ chưa, thưa ông?

Tham nhũng bây giờ là mối quan tâm của hầu hết các quốc gia. Đánh giá về một nước, người ta không chỉ đánh giá về phát triển mà còn đánh giá nước đó tham nhũng ở mức độ nào. Tại Việt Nam, chúng tôi đưa ra 6 tiêu chí để đánh giá mức độ tham nhũng nhưng vẫn còn nhiều ý kiến khác nhau.

Có ý kiến nói tham nhũng chuyển biến mức độ, có ý kiến nói còn nghiêm trọng, phức tạp. Sở dĩ như vậy vì ta còn thiếu căn cứ và đây cũng là việc khó do hành vi và tội phạm tham nhũng tiềm ẩn, không rõ, phức tạp, tinh vi, chủ thể là người có chức vụ, quyền hạn.

Chế độ chính trị, tổ chức nhà nước khác nhau, trình độ kinh tế, quản lý khác nhau thì mỗi nước có phương pháp tiếp cận, đánh giá khác nhau nhưng qua hội thảo, chúng tôi thấy có vấn đề chung là: Phương pháp đánh giá phải toàn diện, khoa học, khách quan, phải kết hợp nhiều yếu tố chứ không thể sử dụng một yếu tố mà đánh giá.

Cuộc gặp mặt biểu dương cá nhân, tập thể có thành tích trong đấu tranh phòng chống tham nhũng tại TPHCM. Ảnh: Vnexpress.

Trong thời gian gần đây không có các vụ án tham nhũng nổi cộm, phải chăng tình hình tham nhũng đã được cải thiện, thưa ông?

Nhìn vào số vụ việc, vụ án để đánh giá tình hình tham nhũng tăng giảm thì chưa rõ. Nếu ở một số địa phương, tình hình tham nhũng rất bức xúc, trong khi số vụ việc phát hiện giảm thì có thể do thiếu quyết tâm chứ không phải tham nhũng giảm. Còn nếu số vụ giảm, dư luận đồng tình thì đó là tốt. Cho nên phải biến những số liệu đó thành những số liệu biết nói và xem tác động của nó.

Chúng ta phải đánh giá trên nhiều kênh, vừa là số liệu, nhận định của chuyên gia vừa qua điều tra dư luận xã hội. Nếu đánh giá bao quát nhất thì tình hình tham nhũng tại Việt Nam đã có chuyển biến tích cực trên cả hai lĩnh vực phòng và chống.

Trên một số lĩnh vực tham nhũng từng bước được ngăn chặn, chuyển biến tích cực. Tổ chức Minh bạch Quốc tế cũng đánh giá Việt Nam có chuyển biến, xếp hạng tương ứng từ năm 2007 đến 2009 là 123, 121, 120 thế giới.

Như vậy là quốc tế nhận định chúng ta chuyển biến chậm?

Cả trong và ngoài nước đều nhận định tình hình tham nhũng có sự chuyển biến nhưng nghiêm túc đánh giá thì đúng là chuyển biến còn chậm. Qua điều tra dư luận xã hội thì tham nhũng vẫn là mối quan tâm và bức xúc của toàn xã hội.

Kết quả điều tra xã hội về tình hình tham nhũng cụ thể thế nào, thưa ông?

Hằng năm, Ban Tuyên giáo T.Ư và Văn phòng BCĐ có kết hợp tiến hành điều tra dư luận xã hội. Qua điều tra của Ban Tuyên giáo cuối 2009 thì đa số người được hỏi nói tình hình tham nhũng “không tăng, không giảm” so với năm trước.

Ông Vũ Tiến Chiến.

Một cuộc điều tra khác cho thấy, tham nhũng là vấn đề bức xúc thứ tư của người dân (sau bức xúc về giá cả tăng cao, an toàn thực phẩm, ô nhiễm môi trường...). Kết quả cuộc điều tra chỉ để tham khảo nhưng cũng thấy tham nhũng vẫn là vấn đề bức xúc của xã hội.

Vậy công tác phòng, chống tham nhũng tới đây sẽ tập trung vào vấn đề gì?

Chúng tôi đang tập trung xây dựng những quy định về bảo vệ, khen thưởng người tố cáo. Đây là những vấn đề cấp bách để hoàn thiện hệ thống pháp luật về phòng, chống tham nhũng. Thực tế, cơ chế của chúng ta không thiếu, vấn đề là thực hiện cho hiệu quả.

Việc bảo vệ người tố cáo sẽ được thực hiện ra sao, thưa ông?

Vấn đề này được giao cho Bộ Công an, tới đây sẽ đưa ra những biện pháp cụ thể. Một biện pháp bảo vệ tốt nhất là đảm bảo bí mật cho người tố cáo. Tiền thưởng đối với người tố cáo tham nhũng không phải vấn đề lớn, mà quan trọng là họ cần sự công bằng, những vi phạm bị xử lý nghiêm.

Tố cáo tham nhũng thường là tố cáo lãnh đạo của mình. Có khi không chỉ có sự trả thù về thân thể, mà còn nhiều vấn đề khác. Do vậy, không thể một sớm một chiều mà có quy định đảm bảo tuyệt đối an toàn cho người tố cáo.

Hà Nhân (thực hiện) (theo Tienphongonline.com)